Problemy z tarczycą podczas ciąży: objawy i konsekwencje

29 stycznia 2019

Tarczyca pełni wiele istotnych funkcji w organizmie. Ciąża odbija się na całym naszym ciało, co wywołać problemy z tarczycą u mamy i dziecka.

Tarczyca produkuje trijodotyroninę (T3) i tyroksynę (T4). Te dwa hormony odpowiadają za regulację metabolizmu i temperatury ciała. Wspomagają także funkcjonowanie mózgu, serca i mięśni oraz procesy reprodukcyjne kobiet. Problemy z tarczycą powodują pogorszenie wyżej wymienionych funkcji.

Po zapłodnieniu malutki gruczoł położony tuż pod jabłkiem Adama musi pracować za dwoje. Tarczyca musi zwiększyć produkcję tyroksyny, ponieważ niektóre hormony z ciała matki muszą być dostarczane do ciała dziecka, póki nie będzie w stanie samodzielnie ich wytwarzać.

Innymi słowy, tarczyca musi wytwarzać hormony dla mamy i dziecka. W dalszej części artykułu przedstawimy inne problemy z tarczycą, które mogą wystąpić podczas ciąży.

Hormon T4 odpowiada za przetwarzanie spożywanych przez Ciebie składników odżywczych i zamienianie ich w energię. To również jeden z hormonów, który bierze udział w tworzeniu łożyska.

Płód nie posiada tarczycy do dwunastego tygodnia ciąży, dlatego mama musi wytwarzać hormony zarówno dla siebie, jak i dla maluszka.

Tarczyca i ciąża

W ciąży produkcja T3 zwiększa się o około 30%, zaś produkcja T4 – o około 50%.

Gonadotropina kosmówkowa, hormon wykrywany przez testy ciążowe, odpowiada za stymulowanie gruczołu tarczycowego. Od drugiego trymestru estrogen zmienia produkcję tego hormonu.

Zmiany zachodzące w tarczycy przed ciążą oraz w jej trakcie mogą wywoływać powikłania u przyszłej mamy.

„W ciąży produkcja T3 zwiększa się o około 30%, zaś produkcja T4 – o około 50%.”

Niedoczynność tarczycy w ciąży

Do niedoczynności tarczycy dochodzi, kiedy gruczoł tarczycowy nie wytwarza odpowiedniej ilości tyroksyny.

W takim przypadku lekarz zazwyczaj przepisuje przyszłej mamie leki doustne, które uzupełnią niedobory.

Ciężarna kobieta, u której występują niedobory tyroksyny, może zwiększyć ilość spożywanego jodu włączając do diety sól jodowaną. Sól jodowana zwiększa produkcję hormonów.

Głowica USG przyłożona do szyi kobiety

Objawy mogące wskazywać na niedoczynność tarczycy to:
  • Zmęczenie,
  • Osłabienie,
  • Przybieranie na wadze,
  • Zatwardzenia,
  • Ból mięśni i stawów,
  • Sucha skóra,
  • Pogarszający się stan skóry i paznokci.

Niedoczynność tarczycy w ciąży może sprawić, że u płodu po ukształtowaniu się tarczycy mogą pojawić się guzy tarczycowe, tak zwane wole. Znikną w kilka dni po narodzinach.

Choroba staje się niebezpieczna, gdy nie zostanie wychwycona w odpowiednim momencie i nie podejmie się leczenia przed trzecim trymestrem ciąży. Kobieta z nieleczoną niedoczynnością tarczycy jest narażona na poronienie, przedwczesny poród, nadciśnienie i stan przedrzucowkowy.

Nadczynność tarczycy w ciąży

Nadczynność tarczycy to przeciwieństwo niedoczynności. W tym przypadku gruczoł tarczycowy u kobiety w ciąży produkuje więcej hormonów niż potrzeba.

Niewiele kobiet w ciąży cierpi z powodu nadczynności tarczycy. Ocenia się, że występuje w dwóch przypadkach na tysiąc.

Jakie objawy mogą wskazywać na nadczynność tarczycy w ciąży? Oto niektóre z nich:

  • Częstoskurcz serca,
  • Spadek wagi,
  • Drgawki,
  • Nieregularne wypróżnienia,
  • Wzmożone odczuwanie ciepła,
  • Słabość emocjonalna,
  • Zimna, klejąca się skóra,
  • Powiększenie gruczoły tarczycowego.
Kobieta w granatowej sukience w białe groszki układające z palców znak serca na ciężarnym brzuchu

Leczenie nadczynności tarczycy w ciąży polega na przyjmowaniu odpowiednich leków. Mają wyrównywać poziom hormonów u mamy i dziecka.

Jeśli nadczynność tarczycy nie jest leczona, może prowadzić do poronienia, częstoskurczu serca u płodu, niskiej masy urodzeniowej, a nawet śmierci płodu.

Nadczynność tarczycy może być także szkodliwa dla mamy. Najczęściej prowadzi do:

  • Przełomu tarczycowego: Przełom tarczycowy to nasilenie się objawów nadczynności tarczycy. Wywołuje go stres, poważne infekcje, indukcja znieczulenia, nieprzyjmowanie leków na nadczynność lub niestosowanie się do planu leczenia jodyną.
  • Stanu przedrzucawkowego: Stan przedrzucawkowy prowadzi do niepoprawnego dopływu krwi do organów w ciele mamy. Może dotknąć nerki, mózg oraz łożysko. Co więcej, stanowi poważne ryzyko dla życia nienarodzonego dziecka.

Problemy z tarczycą w ciąży – jak im zapobiegać

Bardzo istotną rolę odgrywa wczesne wykrycie nieprawidłowości. To najlepszy sposób, by zapobiec ewentualnym powikłaniom ciążowym.

Czynniki, które należy wziąć pod uwagę, to wywiad rodzinny dotyczący chorób tarczycy i niezdrowe nawyki.

Zazwyczaj, gdy kobieta decyduje się rozpocząć starania o zajście w ciążę lub wykryje się u niej problemy z tarczycą, lekarz przeprowadzi serię badań, w tym badania z krwi mierzące poziom hormonów.

„Czynniki, które należy wziąć pod uwagę, to wywiad rodzinny dotyczący chorób tarczycy i niezdrowe nawyki.”

Niedoczynność lub nadczynność tarczycy w ciąży może nieść ze sobą poważne konsekwencje. Nie martw się jednak na zapas – problemy z tarczycą są łatwe do wykrycia i można je leczyć.

  • Galofré, J. C., Riesco-Eizaguirre, G., & Álvarez-Escolá, C. (2014). Clinical guidelines for management of thyroid nodule and cancer during pregnancy. Endocrinología y Nutrición (English Edition). https://doi.org/10.1016/j.endoen.2014.02.014
  • Soledad, H. V. (2013). Trastornos tiroideos en el embarazo. Revista Médica Clínica Las Condes. https://doi.org/10.1016/S0716-8640(13)70221-9
  • Carolina Barranco, M., Alberto López, A., & Darío Gallard Dra Silvana Griselda Fernández, F. (2007). TRATAMIENTO DEL HIPOTIROIDISMO DURANTE EL EMBARAZO. Revista de Posgrado de La VIa Cátedra de Medicina.